De Hersenen
 
 
 
[startpagina] [lissencephaly] [polymicrogyrie] [neuronale migratie] [aanverwante artikelen]
 
 

Inhoud

 
 

De hersenen inleiding

Het belangrijkste deel van het centrale zenuwstelsel zijn de hersenen (encephalon). De hersenen bestaan uit: de grote hersenen, de kleine hersenen en de hersenstam. De hersenmassa bestaat behalve uit zenuwcellen en zenuwvezels uit een bijzondere soort steunweefsel (glia) en bloedvaten. We kunnen de grote en kleine hersenen ook nog onder verdelen in kleinere delen. Deze verdeling is: de eind- en tussenhersenen vormen de grote hersenen, naar achteren komen we dan de middenhersenen tegen welke deel uitmaken van de hersenstam, en dan de nahersenen waartoe de kleine hersenen behoren. Hierna volgt het verlengde merg welke aansluit op het ruggemerg.

klik op afbeelding om te vergroten of klik [hier]

 

 

 

 

 

 

De grote hersenen

De grote hersenen vormen het grootste deel van de hersenen. De grote hersenen zijn de basis van de intelligentie en het denkvermogen. De hersenen zijn eivormig vanaf de zijkant gezien. Wanneer we de grote hersenen van bovenaf bekijken zien we meteen dat deze door een diepe lengtespleet in tweeën gedeeld worden. Dit zijn de beide halfronden (hemisferen). De hemisferen worden tijdens de embryonale ontwikkeling gevormd, en ontstaan uit een linker en een rechter zijwaartse uitstulping van het voorste hersenblaasje. De halfronden tezamen vormen de eindhersenen Tussen beide halfronden bevinden zich de tussenhersenen. Naar achteren volgen de middenhersenen. Dus de eindhersenen, tussenhersenen en middenhersenen vormen tezamen de grote hersenen.

Eindhersenen

De eindhersenen (telencephalon) bestaan dus uit de beide halfronden van de grote hersenen (cerebrum), met o.a. de hersenschors, de reukhersenen en de basale kernen.

De hersenschors

De hersenschors (cerebrale cortex) bestaat uit zes lagen grijze stof, van 1,5 tot 4,5 mm dik. De grijze stof bestaat uit zenuwcellichamen en steuncellen (glia) die in hun bouw en rangschikking van de cellen meer dan 200 schorsgebieden laten onderscheiden. Op de toppen van de windingen is deze het dikst. De hersenschors toont heuvels of windingen de zogenaamde gyri, gescheiden door dalen of groeven de sulci. Daarbij worden door zeer diepe groeven (fissuren) in de schors nog eens vijf hersenkwabben onderscheiden. Deze zijn:

  • de voorhoofdskwab (lobus frontalis),
  • de pariëtaal- of wandbeenkwab (lobus pariëtalis),
  • de achterhoofdskwab (lobus occipitalis),
  • de slaapbeenkwab ( lobus temporalis)
  • schorseiland (insula) welke zich niet aan het hersenoppervlak bevindt.

Onder de schors van de grijze stof bevindt zich de witte stof (medulla=merg) van de hemisferen, waarin zich geen cellichamen bevinden, maar uitsluitend uitlopers van zenuwcellen (vezels). Deze vezels verzorgen de communicatie tussen de volgende gebieden:

  • de schorsgebieden met elkaar (associatievezels),
  • de rechter- en linkerhemisfeer met elkaar (commissuurvezels in de balk)
  • en centra uit andere hersendelen met schorsgebieden.

De hersenbalk

De verbindingen tussen de rechter- en linkerhemisfeer zitten dus in de zogenaamde hersenbalk of ook wel corpus callosum genaamd.

De basale kernen

In de diepte van de witte stof bevinden zich enkele kernen van grijze stof, de basale ganglia (basale kernen), namelijk de:

  • lenskern (nucleus lentieformis)
  • staartkern (nucleus caudatus)

Beide kernen zijn betrokken bij de regeling van de spiertonus (spierspanning).

De reukhersenen

De reukhersenen (rhinencephalon) worden gevormd door twee losse, knotsvormige grijze uitlopers (bulbus olfactorius). Deze bevinden zich onderaan de voorhoofdskwabben, vlak naast de tussenhersenen, aan de binnenkant van de hemisferen.

De tussenhersenen

De tussenhersenen (diëncephalon) vormen de wanden van het derde ventrikel. Hier bevinden zich talrijke regelcentra voor de levensverrichtingen. deze zijn de:

  • thalamus
  • hypothalamus
  • hypofyse
  • epifyse (pijnappelklier)

De thalamus is een schakelcentrum voor de gevoels- en reukvezels naar de schors en voor afdalende vezels voor de spiertonus. De hypothalamus bevat de centra voor de regulatie van de temperatuur, waterhuishouding, bloedsomloop en de stofwisseling. Ook het centra voor het waken en slapen bevindt zich hier. Tevens zijn er kernen die stoffen afscheiden (neurosecretie) naar de achterkwab van de hypofyse. De hypofyse hangt aan de bodem van de tussenhersenen. De hypofyse bevat ook de kernen die de releasing factors produceren. De epifyse bevindt zich aan het achterboveneinde van het dak van het derde ventrikel.

[terug naar inhoudsopgave]

 
 

De kleine hersenen (nahersenen)

De nahersenen

De nahersenen (metencephalon) of achterhersenen bestaan uit de brug van Varol en de kleine hersenen.

De brug van Varol

De brug van Varol (pons) is de verdikte voor(onder)wand van de vierde hersenkamer. Deze bestaat voornamelijk uit vezelstelsels die o.a. de verbinding vormen tussen de grote hersenen, kleine hersenen en het verlengde merg.

De kleine hersenen

Soms worden de kleine hersenen tot de hersenstam gerekend, maar wij zullen ze hier apart beschouwen. De kleine hersenen (cerebellum) bestaan uit een linker en rechter hemisfeer, ongepaard deel in het midden en de worm (vermis). Het oppervlak van de kleine hersenen vertoont veel kleine smalle windingen. Op een dwars doorsnede vormt de schors het beeld van de levensboom (arbor vitae). Ook in de kleine hersenen vormt de witte stof grotendeels uit merghoudende vezels die de schorsdelen onderling of met andere gebieden van de hersenen en ruggenmerg verbinden. De kleine hersenen zijn door drie paar kleine hersenarmen verbonden met de middenhersenen, de pons en het ruggenmerg. De kleine hersenen zijn een integratiecentrum voor de algehele motoriek, evenwicht en tast- en diepe gevoelsprikkels die de kleine hersenen via het ruggenmerg bereiken.

[terug naar inhoudsopgave]

 
 

De hersenstam

De hersenstam bestaat uit de middenhersenen en het verlengde merg.

De middenhersenen

De middenhersenen (mesencephalon) bestaan uit een dikkere wand om een nauw kanaal, de aquaeductus, welke de derde en vierde ventrikel verbindt. Het dak is de vierheuvelplaat (corpora quadrigemina) met het schakelcentra voor horen en zien. Dieper liggen de kernen voor de III en IV hersenzenuwen en voor de pupilvernauwing. Ook liggen er de rode kern (nucleus ruber) en de zwarte kern (nucleus niger) welke invloed op de spiertonus hebben. Tussen de zwarte kern en de grijze stof om de aquaeductus (het centrale grijs) ligt de formatio reticularis die onder andere het bewustzijn beïnvloedt. Deze formatio reticularis is een wirwar van zenuwcellen met korte uitlopers.

Het verlengde merg

Het verlengde merg ( medulla oblongata) regelt de onwillekeurige functies zoals de ademhaling, bloedsomloop en stofwisseling. Het verlengde merg wordt voor een deel overkoepeld door de kleine hersenen, en bestaat uit structuren rondom het onderste deel van de vierde ventrikel. In de bodem hiervan liggen de kernen voor de hersenzenuwen V tot en met XII. Opstijgende banen uit het ruggenmerg en afdalende banen uit hogere centra passeren door de bodem van de vierde ventrikel in het verlengde merg en de nahersenen. Door het zeer dunne dak van de vierde ventrikel communiceert het cerebrospinaalvocht binnen de hersenen met het vocht in de ruimte daarbuiten die wordt gevormd door de hersen- en ruggenmergsvliezen.

[terug naar inhoudsopgave]

 
 

De hersenventrikels

De hersenventrikels of de hersenkamers bestaan uit:

  • twee zijventrikels
  • derde ventrikel
  • vierde ventrikel

De twee zijventrikels bevinden zich in de eindhersenen, het derde ventrikel verbindt in de tussenhersenen verbindt deze beide halfronden. De vierde ventrikel bevind zich in de nahersenen en het verlengde merg, en zet zich naar achteren door in het centrale kanaal van het ruggenmerg. Het 3e en 4e ventrikel zijn verbonden door de "waterleiding van Sylvius".

Plexus chorioideus

Het hersenvocht (liquor cerebrospinalis) waarmee de hersenventrikels gevuld zijn, de plexus chorioideus bestaat uit een guirlande-achtige vliesplooi en is opgebouwd uit ingestulpte bloedvat vlechtwerken. Deze bevinden zich in de zijventrikels en het dak van de 3e en 4e ventrikels.

 
 
 
 
startpagina ---> aanverwante artikelen ---> de hersenen